Tây Tạng trong lò lửa bạo tàn của chính quyền China

Mặc dầu hiện thời Tây Tạng được coi là một phần cương vực của Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa, hầu hết người Tây Tạng tin rằng họ có tự chủ hoặc độc lập đầy đủ dân tộc. Xuyên suốt chiều dài lịch sử, dẫu không phải lúc nào cũng thuộc về vương triều Trung Hoa, Tây Tạng luôn có sự gắn kết chặt chẽ với China.  Những mối dây liên hệ lịch sử, văn hóa với Trung Hoa Tây Tạng (màu tiến thưởng) nằm giữa Ấn Độ và TQuốc. Ảnh: nghiencuuquocte.org. Nằm giữa Ấn Độ và TQuốc, Tây Tạng được mệnh danh là nóc nhà của trái đất. Cao nguyên Tây Tạng chia cắt với Nepal và Ấn Độ bởi dãy Himalaya và chia cắt với Trung Hoa bởi dãy Côn Luân hùng vĩ. Tư liệu lịch sử ghi nhận mối địa chỉ ngặt nghèo trước tiên giữa Trung Quốc và Tây Tạng khởi đầu trong khoảng năm 640. Khi đó, Quốc vương Tây Tạng là Tùng Tán Cán Bố kết hôn với Công chúa Văn Thành, cháu gái của Hoàng đế Trung Hoa Tuyến phố Thái Tông. Cuộc hôn nhân này đã kết nối nhị nền văn hóa, và thắt chặt mối quan hệ giữa hai non sông. Đời nhà Nguyên (1271 – 1368), mối liên hệ giữa Tây Tạng và China lại càng trở nên phức hợp, trong khi Đế chế Mông Cũ kĩ lấn chiếm Tây Tạng rồi sau đó là cẩ TQuốc. Người Mông Cũ kĩ đã đem tới những đổi mới lâu dài trong lịch sử Tây Tạng. Hậu quả của việc bị thôn tính là hệ thống vua chúa và hoàng gia của Tây Tạng bị tước đoạt, trơ tráo tự phường hội đổi mới đột nhiên ngột. Vì một nguyên nhân nào đó, người Mông Cổ hủ đã quyết định chọn lựa Phật Giáo Tây Tạng làm cho quốc giáo của họ. Người Tây Tạng nghiễm nhiên trở thành những sứ giả của Thần trong đế giễu cợt Mông Cũ kĩ. Người Mông Cũ rích còn đổi mới một vấn đề nữa, đó là trao quyền quản lý mảnh đất này cho các tăng sĩ tôn giáo. Nói phương pháp khác, họ để các tăng sĩ tôn giáo cáng đáng bờ cõi Tây Tạng trong lòng đế chế Mông Cũ rích. Quân đội nhà Tuyến phố tiến công tham gia vương quốc Thổ Phồn (Tây Tạng) tham gia năm 750. Ảnh: Internet. Vì đa dạng lý do không giống nhau, người Tây Tạng vẫn ít phổ quát giữ gìn chuỗi hệ thống này trong các giai đoạn thời điểm không giống nhau. Tây Tạng trở thành một trong 13 thức giấc có cỗi nguồn Mông Cổ ở China và người Tây Tạng có được tác động hoành tráng trong triều đình. Khi nhà Nguyên sụp đổ, Tây Tạng giành lại nền độc lập. Trong khoảng thời gian này, người chỉ huy tinh thần của Tây Tạng được phong danh hiệu “Đạt Lai Lạt Ma”. Tiếp đó, đến triều nhà Minh, Trung Quốc lại xây dựng quyền giai cấp lên Tây Tạng. Dĩ nhiên, Tây Tạng vẫn có khá nhiều tự chủ. Sau đó, triều đại nhà Thanh áp đặt những nguyên tắc, quy chế giễu gắt gao hơn lên Tây Tạng. Năm 1913, sau khi nhà Thanh sụp đổ, Tây Tạng trải qua một quá trình chủ quyền ngắn ngủi cho tới năm 1950 khi quân đội China xâm lược vùng đất này. Trong hơn 6 thập niên, người địa phương Tây Tạng đã phải nhẫn nhịn những chính sách tàn ác của chính quyền China. Hiện nay, người Tây Tạng ở trong và ngoài nước đang đi lại vì một Tây Tạng hòa bình. [embedded content] Đạt Lai Lạt Ma, lãnh tụ tinh thần của Tây Tạng Tín ngưỡng giữ địa điểm hoành tráng trong cuộc sống của người Tây Tạng, và trong phổ quát thế kỷ, lãnh tụ tinh thần cao nhất của người Tây Tạng được phong danh hiệu Đạt Lai Lạt Ma. Đức Đạt Lai Lạt Ma hiện tại là đời thứ 14 trong dòng lịch sử bắt nguồn trong khoảng những năm 1300. Ngài là một trong những lãnh tụ ý thức nổi tiếng nhất nhân loại của thế kỉ 20 và 21. “Đạt Lai” có tức là “biển” ngầm chỉ trí huệ bát ngát như đại dương cả. “Lạt Ma” có nghĩa là “vị thầy”. Người Tây Tạng tin rằng các vị Đạt Lai Lạt Ma là hiện thân của Bồ Tát Quan Thế Âm. Khi vị Đạt Lai Lạt Ma tại chức già đi, người ta mở màn tìm kiếm cho lần tái sinh tiếp sau. Kể từ Đạt Lai Lạt Ma thứ 5 tham gia thế kỉ 17 trở về sau, các vị Đạt Lai Lạt Ma trở thành người chỉ huy cả về chính trị lẫn tinh thần của Tây Tạng. Tổng thống Mỹ Barack Obama chào đón Đức Đạt Lai Lạt Ma tại Nhà Trắng, ngày 15/6/2016. Ảnh dẫn qua: VOA News. Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 5 xây dựng cung điện Potala, một trong những thắng cảnh nhiều người biết đến nhất Tây Tạng. Đương nhiên, Đức Đạt Lai Lạt Ma hiện nay đã buộc phải sống lưu vong kể từ năm 1959. Hiện thời, Ngài đang sống ở Exile, Drahamshala tại miền Bắc Ấn Độ. Người ta thường biết tới Đức Đại Lai Lạt Ma thứ 14, Tenzin Gyatso, như là thây mặt của cuộc đấu tranh cho tự do và nhân quyền của người Tây Tạng. Vào năm 1989, Ngài đoạt giải Nobel Hòa Bình nhờ câu nói bất hủ: “Dẻo dai chống lại các hành vi bạo lực” và bởi cuộc đấu giành giật lại tự do của dân tộc Ngài. Tham gia năm 2011, Đức Đạt Lai Lạt Ma từ biệt chính trị kết thúc truyền thống chỉ huy chính trị và ý thức trong suốt 370 năm của Tây Tạng. Theo truyền thống tái sinh, vị Đạt Lai Lạt Ma hiện nay sẽ chọn lựa người kế vị bản thân mình. Nhưng năm 1995, khi Ngài chọn lựa một đứa bé nhỏ làm cho Ban Thiền Lạt Ma mới, chính quyền China đã kiếm được nuôi đứa nhỏ, sau đó đứa nhỏ bé biến mất một cách không dễ dàng nắm bắt. Cơ chế TQuốc chỉ định một vị Ban Thiền Lạt Ma khác thay thế, và giờ đây người ta không rõ chung cục ai sẽ biến thành Đạt Lai Lạt Ma tiếp theo. Cuộc đấu tranh không biết mệt mỏi vì hòa bình và công lý Tháng 3/2016, một cuộc trưng bày vật phẩm các tác phẩm Tây Tạng đã diễn ra tại Trọng điểm Tây Tạng ở New York. Tại Trọng điểm Tây Tạng ở đô thị New York, các tranh ảnh và hiện vật của một thời gian độc lập trong lịch sử Tây Tạng nửa đầu thế kỉ 20 đã được giới thiệu trong một cuộc triển lãm riêng lẻ. Trong cuộc triển lãm, tiền giấy, tiền xu, tem bưu chính và giấy thông hành của thời kỳ đó là các Chẳng hạn về tiếng nói viết Tây Tạng. Ngôn ngữ Tây Tạng là một nhánh của cây tiếng nói Ấn-Âu trong nhóm tiếng nói Thổ Nhĩ Kỳ. Họ sử dụng văn bản với ký tự tiếng Phạn. Họ dùng trong khoảng ngữ, chứ không dùng chữ tượng nghe đâu người Trung Quốc. Ông Ganden Thurman, Tổng giám đốc của trọng điểm Tây Tạng tại Mỹ cho nhân thức : “Người ta nhân thức đến Tây Tạng với nhân cách là một nền văn hóa dồn vào một chỗ tham gia các mục tiêu tôn giáo, các tiêu chí đặc biệt. Ước lượng có khoảng 20% nam giới Tây Tạng là những nhà sư trong các tu viện. Đâu đó, có tới 6000 tu viện“. Bộ trang phục cổ Burang của người Tây Tạng có lịch sử hơn 1.000 năm với những phụ kiện thanh lịch, lộng lẫy. Ảnh: Air Asia. Trong khoảng năm 1950, khi chính quyền China đưa quân tham gia Tây Tạng, phổ biến tu viện đã bị tàn phá hầu hết bảo vật và tác phẩm đã bị móc túi hoặc mất tích. Ngày nay, người Tây Tạng bị bạn bè áp tới mức họ có thể bị bỏ tù chỉ vì vẫy cờ Tây Tạng. Kể từ khi chính quyền China chiếm giữ quyền cai trị Tây Tạng, người Tây Tạng vẫn luôn cố gắng giành lại nền chủ quyền của bản thân mình, đáng ghi nhận nhất là cuộc nổi dậy năm 1959. Vào mùng 10 04 tuần 3 năm 1959, một cuộc nổi dậy khởi đầu ở Lhasa, thủ đô Tây Tạng. Sốt ruột chính quyền TQuốc sẽ bắt cóc Đạt Lai Lạt Ma, thủ lĩnh tinh thần của mình, hàng ngàn người Tây Tạng đã bao vây cung điện Potala để ngăn không cho đức Đạt Lai Lạt Ma rời khỏi, giảm thiểu cho Ngài bị bắt đi. Cuộc nổi dậy này châm ngòi cho một cuộc đụng độ giữa người Tây Tạng và quân đội China, làm cho đức Đạt Lai Lạt Ma phải lưu vong đến Ấn Độ. Tại Ấn Độ, ngài đã thành lập chính phủ Tây Tạng ở Exile. Rộng rãi cuộc biểu tình kêu gọi chủ quyền đã diễn ra tham gia cuối những năm 1980, với diện tích lớn nhất vào năm 1989 nhân dịp kỉ niệm 30 năm cuộc nổi dậy 1959. Đội ngũ bình an China tuyên bố ứng dụng luật quân sự và đuổi tất cả phóng viên nước ngoài ra khỏi Tây Tạng. Các tăng nhân Tây Tạng bị tấn công đập ngay trên đường phường. Ảnh: worldreligionnews.com. Đến năm 2008, một loạt các cuộc phản đối khác lại nổ ra ở thủ đô Lhasa và các vùng khác ở Tây Tạng trong suốt lễ kỉ niệm hàng năm của sự kiện 1959. Thuở đầu, các nhà sư xuống tuyến đường kêu gọi quyền hòa bình tín ngưỡng. Nhưng bạo động đã leo thang, dẫn đến đốt phá, nổi loàn, cướp bóc và giết mổ chóc. Truyền thông nhà nước China đổ tội cho Đạt Lai Lạt Ma đã dàn dựng vụ việc này. Kể trong khoảng năm 2009, phổ quát người Tây Tạng đã phải tự thiêu để phản đối chính quyền China. Ngày 13 04 tuần 2 tuần trước, một người con trai ở Kathmandu, thủ đô Nepal, đã biến thành người Tây Tạng thứ 100 tự thiêu phản đối sự áp bức của chính quyền TQuốc. Cùng ngày, những người biểu tình Tây Tạng ở New York đã xếp hàng trước cửa ngõ Phái đoàn thường trực TQuốc tại Liên Phù hợp Quốc để nâng cao kiếm được thức về trận đấu tranh ở Tây Tạng. Quân đội Trung Quốc tập thể áp man di các tu sĩ Tây Tạng. Ảnh: worldreligionnews.com. Phong trào Tây Tạng Tự Do đã hấp dẫn phổ biến anh hùng cần thiết phương Tây, trong đó có diễn viên điện ảnh Hollyhood Richard Gere : “Tinh thần hi sinh chỉ có ở những người vô cùng cao thượng nơi đây, nhưng nó có mặt khắp nơi ở Tây Tạng“. Diễn viên Johanna Lumly và Hoàng tử Anh Charles cũng đã tẩy chay màn mở đầu Thế vận hội Olympic Bắc Kinh vì tình trạng nhân quyền ở Tây Tạng và các vùng khác ở China. Hữu Bằng chỉnh sửa  Theo NTD Tiếng Việt Đọc thêm:
Đọc thêm: tintuc24h